İyi bir uyku takibi uygulaması seçmek için önce kayıtlarının nerede saklandığına ve hesap açmanın şart olup olmadığına bak. Sonra saat ya da bileklik isteyip istemediğini, neyi kaydettiğini ve tanı iddiası taşıyıp taşımadığını kontrol et. Amerikan Uyku Tıbbı Akademisi'ne göre uyku uygulamaları ve giyilebilir cihazlar uyku bozukluklarına tanı koyamaz.
Uyku takibi nedir?
Uyku takibi, gecelerini düzenli olarak kaydetmektir: ne zaman yattığını, ne zaman kalktığını ve nasıl uyuduğunu. Bu kaydın hekimlikte de bir yeri var. ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC), hekimin uykunu daha iyi anlamak için senden bir uyku günlüğü isteyebileceğini söyler. ABD Ulusal Kalp, Akciğer ve Kan Enstitüsü (NHLBI) bu günlüğü randevudan önce 1 ile 2 hafta tutmanı önerir. NHLBI'a göre günlüğe şunlar yazılır:
- ne zaman uyuduğun, ne zaman uyandığın ve gündüz şekerlemelerin
- gün içinde ne kadar uykulu hissettiğin
- kafein ya da alkol aldığın saatler
- egzersiz yaptığın saatler
Bu kaydı bir defterde, bir uygulamada ya da bir cihazla tutabilirsin. Amerikan Uyku Tıbbı Akademisi (AASM) giyilebilir cihazları ve mobil uygulamaları "tüketici uyku teknolojisi" diye anar. Bunlar reçetesiz satılır ve uykuyu izlemek, uyku kalitesini artırmak ya da uyku bozukluklarını taramak için pazarlanır.
Kayıtların nerede duruyor?
Bir uygulama gecelerini ya yalnız telefonunda tutar ya da bir sunucuya gönderir. Sunucuya gönderen bir uygulama da güvenli olabilir; o durumda şunları bilmek istersin:
- Kayıtların hangi şirkette, hangi ülkede saklanıyor?
- Kim erişebiliyor, üçüncü taraflarla paylaşılıyor mu?
- Uygulamayı ya da hesabını sildiğinde kayıtların da siliniyor mu?
Bu cevaplar uygulamanın gizlilik politikasında yazılı olmalı. App Store'daki "Uygulama Gizliliği" bölümü de uygulamanın hangi verileri topladığını özetler.
Hesap açmak zorunda mısın?
Bazı uygulamalar ilk ekranda e-posta ya da telefon numarası ister. Hesap, kayıtlarını başka bir telefona taşırken işine yarayabilir. Uyku günlüğü tutmak için ise şart olmayabilir. Hesap zorunluysa kayıtların büyük olasılıkla bir sunucuya da gidiyordur. Bir önceki bölümdeki soruları bu yüzden sor.
Saat ya da bileklik gerekir mi?
Uyku takibi yapan saatler, bileklikler ve yüzükler gecelerini kendiliğinden ölçmeyi vaat eder. AASM'nin 2018 tarihli görüşüne göre bu ürünlerin söylediklerini doğru yaptığına dair kanıt azdı. O tarihte neredeyse hiçbiri ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) tarafından incelenmemişti. AASM'ye göre cihaz verisi, bir hekimin kapsamlı değerlendirmesi içinde yorumlanmalıdır.
Hekimin bileğe taktığı cihaz ayrı bir testtir. NHLBI'a göre aktigrafi denen bu testte bileğine küçük bir hareket sensörü takılır ve onu 3 ile 14 gün taşırsın. Uyku günlüğünü ise NHLBI'ın anlattığı gibi kendin tutarsın. Bunun için bir cihaza ihtiyacın yok.
Tanı iddiasına dikkat
Bir uygulama uyku apnesi ya da uykusuzluk gibi bir sorunu tespit ettiğini söylüyorsa dikkatli ol. AASM'nin o dönemki başkanı Dr. Ilene Rosen'a göre tüketici uyku cihazları uyku bozukluklarına tanı koyamaz. AASM, tanı ya da tedavi iddiası taşıyan bir ürünün FDA onayı alması ve sıkı testlerden geçmesi gerektiğini söyler.
Bu teknolojinin yararlı bir yanı da var. AASM'ye göre bu cihazlar uykunun önemine dikkat çekebilir. Uygun bir muayenede konuşulduğunda hekimle aranda faydalı bir sohbet başlatabilir.
Uyku takibi
Her sabah geceni puanla, bir uyku planı tut, son iki haftanı gör.
YakındaAndroid
Telefonunun kamerasıyla tara, App Store'da açılsın.Uyku düzeni
Her sabah geceni puanla, bir uyku planı tut, son iki haftanı gör.
Günlük, ruh hali, döngü ve takip kayıtların, kaydedilen adım sayıları dahil, cihazında saklanır. Hesap yedeği hizmeti kullanılabilir durumdayken oturumun açıksa uygulama, kayıtlarını geri yüklemek ve birleştirmek için sunucularımıza şifreli bir kopya da gönderir.
Kısa kontrol listesi
İndirmeden önce şu soruları kendine sor:
- Kayıtlarım telefonumda mı kalıyor, bir sunucuya mı gidiyor?
- Uyku takibi için hesap açmam şart mı?
- Saat, bileklik ya da yüzük istiyor mu?
- Uygulama neyi kaydediyor, bana ne gösteriyor?
- Bir uyku bozukluğunu tespit ettiğini ya da tanı koyduğunu söylüyor mu?
Kaç saat uyuman gerektiğini uyku kaç saat olmalı, düzenini nasıl kuracağını uyku düzeni nasıl düzeltilir yazısında anlattık.
Ne zaman hekime gitmelisin?
AASM'ye göre cihazın ne gösterdiğinden bağımsız olarak şu durumlarda bir hekimle konuşmalısın:
- uykundan memnun değilsen
- süregelen bir uyku sorunun varsa
- gün içinde aşırı uykulu ya da yorgunsan
NHS, uyku alışkanlıklarını değiştirmek işe yaramadıysa ya da aylardır uyumakta zorlanıyorsan aile hekimine gitmeni önerir. NHLBI'a göre hekim yüksek sesle horlayıp horlamadığını ve nefes nefese uyanıp uyanmadığını da sorabilir. Başa çıkamayacağını ya da kendini güvende tutamayacağını hissediyorsan beklemeden destek al; Türkiye'de 112'yi ara.
Sık sorulanlar
Uyku takibi yapan akıllı saat ya da bileklik şart mı?
Şart değil. Hekimlerin istediği uyku günlüğünü NHLBI'ın anlattığı gibi kendin tutabilirsin. AASM'ye göre tüketici uyku cihazları uyku bozukluklarına tanı koyamaz. Verileri bir hekimin değerlendirmesi içinde anlam kazanır.
Uyku düzeni
Her sabah geceni puanla, bir uyku planı tut, son iki haftanı gör.
Günlük, ruh hali, döngü ve takip kayıtların, kaydedilen adım sayıları dahil, cihazında saklanır. Hesap yedeği hizmeti kullanılabilir durumdayken oturumun açıksa uygulama, kayıtlarını geri yüklemek ve birleştirmek için sunucularımıza şifreli bir kopya da gönderir.
Kaynaklar
- AASM: Consumer sleep technology is no substitute for medical evaluation
- NHLBI: Insomnia diagnosis
- CDC: About sleep
- NHS: Insomnia
- NHS Every Mind Matters: Sleep problems
Uyku takibi
Her sabah geceni puanla, bir uyku planı tut, son iki haftanı gör.
YakındaAndroidTelefonunun kamerasıyla tara, App Store'da açılsın.
