Σύμφωνα με το NHS, οι περισσότεροι άνθρωποι βιώνουν κατά καιρούς παροδικό στρες, πεσμένη διάθεση ή άγχος. Συνήθεις παράγοντες που επηρεάζουν τη συναισθηματική ισορροπία είναι το ψυχολογικό στρες, ο ελλιπής ύπνος, οι προεμμηνορροϊκές ορμονικές μεταβολές, η περιεμμηνόπαυση και οι σημαντικές αλλαγές ζωής. Επίσης, οι σκέψεις, τα συναισθήματα και οι πράξεις αλληλοενισχύονται. Εάν οι διακυμάνσεις επηρεάζουν τη λειτουργικότητά σας, συμβουλευτείτε γιατρό.
Γιατί εμφανίζονται οι εναλλαγές διάθεσης και το άγχος;
Σύμφωνα με την πρωτοβουλία Every Mind Matters του βρετανικού Εθνικού Συστήματος Υγείας (NHS), ο τρόπος που σκεφτόμαστε, νιώθουμε και συμπεριφερόμαστε συνδέεται άμεσα. Μια σκέψη επηρεάζει ένα συναίσθημα, το οποίο με τη σειρά του καθοδηγεί τη συμπεριφορά μας.
Το NHS παρουσιάζει ένα χαρακτηριστικό καθημερινό παράδειγμα: σκέφτεστε «κανείς δεν θέλει να περάσει χρόνο μαζί μου». Αυτή η σκέψη γεννά θλίψη, άγχος ή αίσθημα απόρριψης. Ως αποτέλεσμα, σταματάτε να απαντάτε στα μηνύματα των φίλων σας. Καθώς η κοινωνική απομόνωση μεγαλώνει, η αρχική αρνητική σκέψη μοιάζει ολοένα και πιο αληθινή. Το NHS περιγράφει αυτό το μοτίβο ως έναν φαύλο κύκλο.
Εκτός από αυτούς τους γνωστικούς βρόχους ανατροφοδότησης, σωματικοί και περιβαλλοντικοί παράγοντες επηρεάζουν άμεσα τη συναισθηματική ρύθμιση.
Συνήθεις αιτίες για τις διακυμάνσεις της διάθεσης
| Αιτία | Επιστημονικό και ιατρικό πλαίσιο |
|---|---|
| Στρες | Σύμφωνα με το NHS, το στρες μπορεί να προκαλέσει ευερεθιστότητα, διαταραχές ύπνου και αλλαγές στην όρεξη. Συχνά πηγάζει από την αίσθηση απώλειας προσωπικού ελέγχου. |
| Ελλιπής ύπνος | Το MedlinePlus αναφέρει ότι ο κακός ύπνος βλάπτει άμεσα τη συναισθηματική σταθερότητα. Τα άτομα με έλλειψη ύπνου εκνευρίζονται πιο εύκολα και αντιδρούν πιο έντονα. |
| Κόπωση | Το Every Mind Matters επισημαίνει ότι η πεσμένη διάθεση εξαντλεί τη σωματική ενέργεια, ενώ η συνεχής εξάντληση ρίχνει περαιτέρω τη διάθεση. |
| Προεμμηνορροϊκές μεταβολές | Το NHS κατατάσσει τις εναλλαγές διάθεσης, την ευερεθιστότητα και το άγχος στα συχνότερα συμπτώματα του προεμμηνορροϊκού συνδρόμου (PMS). |
| Περιεμμηνόπαυση | Το NHS αναφέρει ότι οι ορμονικές μεταβολές κατά την περιεμμηνόπαυση και την εμμηνόπαυση μπορούν να προκαλέσουν απότομες αλλαγές στη διάθεση, οι οποίες επιδεινώνονται από νυχτερινές εφιδρώσεις και κακό ύπνο. |
| Εγκυμοσύνη | Το NHS αναγνωρίζει την εγκυμοσύνη ως μια απαιτητική μεταβατική περίοδο που μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την ψυχική υγεία. |
| Γεγονότα ζωής | Το NHS αναφέρει τις επαγγελματικές αλλαγές, τις εντάσεις στις σχέσεις, το πένθος και τις οικονομικές δυσκολίες ως κύριους παράγοντες πυροδότησης συναισθηματικών μεταπτώσεων. |
| Καφεΐνη και αλκοόλ | Το Εθνικό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγείας των ΗΠΑ (NIMH) συνιστά την παρακολούθηση της κατανάλωσης καφεΐνης και αλκοόλ, καθώς και τα δύο μπορούν να επιδεινώσουν το άγχος και να διαταράξουν τον ύπνο. |
Προεμμηνορροϊκές διακυμάνσεις της διάθεσης
Σύμφωνα με το NHS, το προεμμηνορροϊκό σύνδρομο (PMS) περιλαμβάνει συχνά διακυμάνσεις διάθεσης, αυξημένη ευερεθιστότητα, άγχος και τάση για κλάμα τις ημέρες πριν από την έναρξη της περιόδου. Η σωματική κόπωση και η αϋπνία μπορούν να συνοδεύουν αυτές τις συναισθηματικές αλλαγές. Τα συμπτώματα διαφέρουν από γυναίκα σε γυναίκα και από κύκλο σε κύκλο. Αν και η ακριβής αιτία του PMS δεν είναι πλήρως κατανοητή, συνδέεται άμεσα με τη διακύμανση των ορμονών κατά τη διάρκεια του εμμηνορροϊκού κύκλου.
Σε ένα μικρότερο ποσοστό γυναικών, τα συναισθηματικά συμπτώματα πριν από την περίοδο είναι ιδιαίτερα έντονα και διαταράσσουν σημαντικά την καθημερινότητα. Το NHS περιγράφει αυτή την κατάσταση ως προεμμηνορροϊκή δυσφορική διαταραχή (PMDD).
Απότομες αλλαγές διάθεσης και στρες
Το NHS υπογραμμίζει ότι οι άνθρωποι συχνά δεν συνειδητοποιούν ότι η ξαφνική ευερεθιστότητα ή οι συναισθηματικές αντιδράσεις οφείλονται σε συσσωρευμένο στρες. Η υψηλή χρόνια πίεση μπορεί να υπερβεί τους συνηθισμένους μηχανισμούς αντιμετώπισης. Μόλις εντοπίσετε τι πυροδοτεί το στρες, γίνεται ευκολότερο να εφαρμόσετε πρακτικές τεχνικές διαχείρισης. Η παρατήρηση της διάθεσης σε συνδυασμό με τον ύπνο, τον φόρτο εργασίας και τις ημέρες του κύκλου βοηθά να αναδειχθούν αυτοί οι συσχετισμοί.
Διάθεση
Μία σύντομη καταγραφή την ημέρα: η διάθεσή σας, βαθύτερα συναισθήματα και μία προσωπική σημείωση αν επιθυμείτε.
Οι καταχωρίσεις ημερολογίου, διάθεσης, κύκλου και παρακολούθησης, μαζί με τους αποθηκευμένους αριθμούς βημάτων, φυλάσσονται στη συσκευή σας. Όταν είναι διαθέσιμο το αντίγραφο ασφαλείας λογαριασμού και είστε συνδεδεμένοι, η εφαρμογή στέλνει επίσης κρυπτογραφημένο αντίγραφο στους διακομιστές μας για επαναφορά και συγχώνευση των καταχωρίσεων.
Ημερολόγιο διάθεσης
Μία σύντομη καταγραφή την ημέρα: η διάθεσή σας, βαθύτερα συναισθήματα και μία προσωπική σημείωση αν επιθυμείτε.
Σύντομα διαθέσιμο για AndroidAndroid
Σαρώστε με την κάμερα του τηλεφώνου για άνοιγμα στο App Store.Πότε να επισκεφθείτε γιατρό
Το NHS συνιστά να απευθυνθείτε σε επαγγελματία υγείας εάν:
- Η διάθεσή σας παραμένει σταθερά πεσμένη για περισσότερες από 2 εβδομάδες
- Δυσκολεύεστε να διαχειριστείτε το άγχος, τη θλίψη ή την πίεση
- Οι στρατηγικές αυτοβοήθειας και οι αλλαγές στον τρόπο ζωής δεν έχουν αποτέλεσμα
- Τα προεμμηνορροϊκά συμπτώματα επηρεάζουν την καθημερινή εργασία ή τις προσωπικές σχέσεις
- Υποψιάζεστε περιεμμηνόπαυση ή εμμηνόπαυση και θέλετε να συζητήσετε θεραπευτικές επιλογές
Το NHS συμβουλεύει να καταγράφετε τα συμπτώματά σας για τουλάχιστον δύο κύκλους ώστε να τα δείξετε στον γιατρό σας. Αναλύουμε αναλυτικά τα βήματα στον οδηγό μας για το πώς να κρατάτε ημερολόγιο διάθεσης.
Εάν έχετε σκέψεις αυτοτραυματισμού ή νιώθετε ότι δεν αντέχετε άλλο, αναζητήστε άμεσα βοήθεια. Σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης καλέστε το 166 (ή 112), ή επικοινωνήστε με τη Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία στο 1018.
Μία σύντομη καταγραφή την ημέρα: η διάθεσή σας, βαθύτερα συναισθήματα και μία προσωπική σημείωση αν επιθυμείτε.
Οι καταχωρίσεις ημερολογίου, διάθεσης, κύκλου και παρακολούθησης, μαζί με τους αποθηκευμένους αριθμούς βημάτων, φυλάσσονται στη συσκευή σας. Όταν είναι διαθέσιμο το αντίγραφο ασφαλείας λογαριασμού και είστε συνδεδεμένοι, η εφαρμογή στέλνει επίσης κρυπτογραφημένο αντίγραφο στους διακομιστές μας για επαναφορά και συγχώνευση των καταχωρίσεων.
Συχνές ερωτήσεις
Πώς μπορεί να βελτιωθεί η πεσμένη διάθεση;
Το NHS επισημαίνει ότι η πεσμένη διάθεση συχνά υποχωρεί μέσα σε λίγες ημέρες ή εβδομάδες με μικρές προσαρμογές στον τρόπο ζωής, επαρκή ύπνο και ήπια σωματική δραστηριότητα. Περιγράφουμε αυτές τις μεθόδους στον οδηγό για το πώς να μειώσετε το στρες.
Πώς επηρεάζει η εγκυμοσύνη τη διάθεση;
Η εγκυμοσύνη συνοδεύεται από σημαντικές φυσιολογικές αλλαγές και έντονες συναισθηματικές μεταβάσεις. Το NHS συνιστά να συζητάτε ανοιχτά οποιαδήποτε ανησυχία για τη διάθεσή σας με τη μαία ή τον γυναικολόγο σας κατά τις τακτικές προγεννητικές επισκέψεις.
Πηγές
- NHS Every Mind Matters: Self-help CBT techniques
- NHS Every Mind Matters: Reframing unhelpful thoughts
- NHS: Stress
- NHS: Anger
- MedlinePlus: How to Improve Mental Health
- NHS Every Mind Matters: Low mood and depression
- NHS: PMS (premenstrual syndrome)
- NHS: Symptoms of menopause and perimenopause
- NHS: Mental health in pregnancy
- NHS: Low mood, sadness and depression
- NIMH: Caring for Your Mental Health
- NHS: Where to get urgent help for mental health
Ημερολόγιο διάθεσης
Μία σύντομη καταγραφή την ημέρα: η διάθεσή σας, βαθύτερα συναισθήματα και μία προσωπική σημείωση αν επιθυμείτε.
Σύντομα διαθέσιμο για AndroidAndroidΣαρώστε με την κάμερα του τηλεφώνου για άνοιγμα στο App Store.
