NHS'in deyişiyle çocuklar farklı yaşlarda konuşmayı öğrenir. CDC'ye göre bebeklerin çoğu 1 yaşında anne ya da babasına "anne", "baba" gibi özel bir adla seslenir, 15 ayda bunun dışında bir iki kelime dener, 18 ayda üç ya da daha fazla kelime söyler. AAP'ye göre çoğu çocuk ikinci yılın sonunda en az 50 kelime kullanır.
Bebek ne zaman konuşur?
Konuşma ilk kelimeden çok önce başlar. Bebeğin önce sesleri dinler, sonra sana sesle karşılık verir, sonra heceleri tekrarlar. Amerika Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi (CDC) gelişim adımlarını, aynı yaştaki çocukların en az yüzde 75'inin yapabildiği beceriler olarak tanımlar. Yani aşağıdaki yaşlar bebeklerin çoğunun o yaşa kadar ulaştığı noktayı gösterir.
CDC'nin listelerine göre:
- 4 ay. "Ooo", "aaa" gibi sesler çıkarır, sen konuşunca sesle karşılık verir, sesine doğru başını çevirir.
- 6 ay. Seninle sırayla ses çıkarır, dudaklarıyla "pırt" sesi yapar, ciyaklar.
- 9 ay. "Mamama", "bababa" gibi birçok farklı hece sesi çıkarır, kucağa alınmak için kollarını kaldırır.
- 1 yaş. El sallayarak "bay bay" yapar, anne ya da babasına "anne", "baba" ya da başka özel bir adla seslenir, "hayır" denince durur.
İlk kelimeler kaç ayda gelir?
Amerikan Pediatri Akademisi'nin (AAP) HealthyChildren sitesine göre 8 ile 12 ay arasında "ba", "da", "ga", "ma" gibi tekrar eden sesler başlar. Bebek bir kelimeyi önce tesadüfen söyleyebilir, senin tepkini görünce sesin bir anlamı olduğunu öğrenir. İlk yaş gününe doğru "anne" demeyi senin dikkatini çekmek için kullanmaya başlayabilir.
AAP kelime sayısının bebekten bebeğe çok değiştiğini söyler. Bazı bebeklerin 12 ayda iki üç kelimesi olur, ama bu yaşta daha sık görülen, gerçek konuşmanın ritmine benzeyen bir babıldamadır. AAP'ye göre bebeğin bir kişi, nesne ya da olay için tutarlı biçimde kullandığı her ses bir kelime sayılır. Bebek söyleyebildiğinden çok daha fazlasını anlar.
CDC'ye göre bebeklerin çoğu:
- 15 ayda "anne" ve "baba" dışında bir ya da iki kelime söylemeye çalışır, adını söylediğin tanıdık bir nesneye bakar, bir şey istemek için parmağıyla gösterir.
- 18 ayda "anne" ve "baba" dışında üç ya da daha fazla kelime söyler, el hareketi olmadan tek adımlı bir isteği yerine getirir.
- 2 yaşında "Daha süt" gibi en az iki kelimeyi birleştirir, sorduğunda en az iki vücut bölümünü gösterir.
AAP'ye göre çoğu çocuk ikinci yılın sonunda en az 50 kelimeyi konuşarak kullanır ve iki kelimelik cümleler genellikle bu yılın sonunda ya da kısa süre sonra başlar. AAP, işitmesi ve zekası normal olan bazı çocukların bu yıl içinde çok az konuştuğunu ve erkek çocukların dili genellikle kızlardan daha yavaş geliştirdiğini de ekler.
Konuşmasına nasıl destek olabilirsin?
NHS ve AAP'nin önerileri gündelik anlara dayanır:
- 0 ile 6 ay. Yüzünü bebeğine dönerek konuş. Altını değiştirirken, beslerken, yıkarken ne yaptığını anlat. Şarkı söyle, onun çıkardığı sesleri tekrar et; NHS bunun sırayla konuşmayı öğrettiğini söyler.
- 6 ile 12 ay. İkinizin de gördüğü şeylerin adını söyle. Kitaplara bakıp resimler hakkında konuş, ce-e oyna. NHS emziği yalnız uyku zamanına bırakmayı ve 12 aya kadar tamamen bırakmayı önerir, çünkü ağızda emzikle konuşmak zordur.
- 12 ile 18 ay. Bebeğin bir kelimeyi yanlış söylerse eleştirmeden doğrusunu tekrarla. "Elma mı, muz mu?" gibi seçenekler sun.
- 18 ile 24 ay. Günlük rutinlerde kelimeleri tekrarla, kısa ve basit cümleler kur, "Burnun nerede?" gibi sorular sor.
İki dil konuşulan evler için NHS, çocuğunla kendini en rahat hissettiğin dilde konuşmanı söyler. Anne ve babanın farklı diller kullanması da olur; çocuklar buna iyi uyum sağlar.
Bebek takibi
Bu takip yuuvii 2.0.1’de kullanılamıyor. Bu konudaki yazıları burada okuyabilirsin.
Bebek gelişimi
Bu takip yuuvii 2.0.1’de kullanılamıyor. Bu konudaki yazıları burada okuyabilirsin.
Ne zaman hekime gitmelisin?
NHS, çocuğunun konuşması ya da dili seni endişelendiriyorsa bir hekimle konuşmanı söyler; gerekirse çocuk bir dil ve konuşma terapistine yönlendirilir. Türkiye'de ilk adım aile hekimin ya da çocuk doktorundur.
CDC şu durumlarda doktorla konuşmanı ve gelişim taraması istemeni önerir:
- bebeğin yaşına göre listedeki bir ya da daha fazla adıma ulaşmadıysa
- daha önce yaptığı bir beceriyi kaybettiyse
- gelişimiyle ilgili başka bir endişen varsa
CDC bu listelerin standart gelişim tarama araçlarının yerini tutmadığını hatırlatır. Bebeğin gevşek ve tepkisiz görünüyorsa, zor uyanıyorsa ya da nefes almakta zorlanıyorsa 112'yi ara.
Sık sorulanlar
Bebek 1 yaşında hiç kelime söylemiyorsa ne yapmalıyım?
AAP'ye göre 12 aylık bebekte gerçek konuşmanın ritmine benzeyen babıldama, kelimelerden daha sık görülür. CDC'nin 1 yaş listesinde ise anne ya da babaya özel bir adla seslenmek, el sallamak ve "hayır" denince durmak var. Endişen varsa çocuk doktoruna danış.
Diğer gelişim adımları ne zaman gelir?
Oturma için bebek ne zaman oturur, genel tablo için bebek gelişimi ay ay yazısına bakabilirsin.
Kaynaklar
- NHS: Help your baby learn to talk
- NHS Best Start in Life: Listening and learning, 6 to 12 months
- CDC: Milestones by 4 months
- CDC: Milestones by 6 months
- CDC: Milestones by 9 months
- CDC: Milestones by 1 year
- CDC: Milestones by 15 months
- CDC: Milestones by 18 months
- CDC: Milestones by 2 years
- AAP HealthyChildren: Language development, 8 to 12 months
- AAP HealthyChildren: Language development, 1 year olds
- NHS: Is your baby or toddler seriously ill?
Bebek takibi
Bu takip yuuvii 2.0.1’de kullanılamıyor. Bu konudaki yazıları burada okuyabilirsin.
