Trẻ chậm nói khi nào cần lo lắng: hướng dẫn về phát triển lời nói

Bởi: Chloe Harris24 thg 10, 2026 · 7 phút đọcDịch bởi: Lavinya Çiçek · Cập nhật: 12 thg 11, 2026Nguồn ở cuối bài · Cách chúng tôi viết
Trẻ chậm nói khi nào cần lo lắng: hướng dẫn về phát triển lời nói
Theo Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS), mỗi trẻ học nói với tốc độ khác nhau. Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC) cho biết phần lớn trẻ gọi cha hoặc mẹ bằng một từ riêng như "mama" hay "dada" lúc 1 tuổi, cố nói một hoặc hai từ ngoài tên gọi lúc 15 tháng, và nói được từ ba từ trở lên lúc 18 tháng. Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP) cho biết phần lớn trẻ chập chững dùng ít nhất 50 từ nói lúc 2 tuổi. Nếu trẻ mất kỹ năng hoặc chưa đạt các mốc phát triển, bạn hãy hỏi ý kiến bác sĩ.

Khi nào trẻ bắt đầu biết nói?

Sự phát triển lời nói bắt đầu từ rất lâu trước khi bé thốt ra từ đầu tiên mà người lớn nghe hiểu được. Trẻ nhỏ lắng nghe giọng nói, đáp lại bằng âm thanh và tập lặp lại các âm tiết. CDC định nghĩa các mốc phát triển là những kỹ năng mà từ 75% trẻ trở lên đạt được ở một độ tuổi nhất định.

Theo danh sách các mốc của CDC:

  • 4 tháng: Phát ra tiếng ê a ("ooo", "aaa"); đáp lại bằng âm thanh khi bạn nói chuyện; quay đầu về phía giọng của bạn
  • 6 tháng: Thay phiên "trò chuyện" bằng âm thanh với cha mẹ; chu môi thổi phì phì; ré lên khi phấn khích
  • 9 tháng: Bập bẹ chuỗi âm tiết lặp lại ("mamama", "bababa"); giơ tay lên để được bế
  • 12 tháng: Vẫy tay "bai bai"; gọi ít nhất một người trong cha mẹ bằng một từ riêng ("mama", "dada"); dừng lại khi được bảo "không"

Mốc thời gian của những từ đầu tiên

Theo trang HealthyChildren của Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP), những âm bập bẹ lặp lại như "ba", "da", "ga" và "ma" xuất hiện trong khoảng 8 đến 12 tháng tuổi. Lúc đầu bé có thể nói một từ một cách tình cờ, rồi học được nghĩa của nó qua phản ứng hào hứng của bạn. Vào khoảng sinh nhật đầu tiên, trẻ bắt đầu dùng từ một cách có chủ ý để thu hút sự chú ý.

AAP nhấn mạnh rằng số từ mỗi trẻ nói được rất khác nhau. Có những bé 12 tháng tuổi nói được hai hoặc ba từ, nhưng việc bập bẹ biểu cảm, bắt chước nhịp điệu của lời nói, thì phổ biến hơn nhiều. AAP tính bất kỳ âm thanh nào bé dùng một cách nhất quán để chỉ một người hay một đồ vật cụ thể là một từ thật sự. Khả năng hiểu lời nói thường đi trước khả năng nói.

Theo CDC:

  • Lúc 15 tháng: Cố nói một hoặc hai từ ngoài "mama" và "dada"; nhìn vào đồ vật quen thuộc khi nghe gọi tên; chỉ tay để đòi đồ
  • Lúc 18 tháng: Nói từ ba từ trở lên ngoài tên gọi; làm theo chỉ dẫn một bước bằng lời mà không cần cử chỉ
  • Lúc 2 tuổi: Ghép ít nhất hai từ thành cụm như "thêm sữa"; chỉ vào ít nhất hai bộ phận cơ thể khi được hỏi

AAP cho biết phần lớn trẻ chập chững nói được ít nhất 50 từ riêng lẻ lúc 2 tuổi, và các cụm hai từ thường xuất hiện vào khoảng thời gian này. AAP lưu ý rằng một số trẻ có trí tuệ và thính lực bình thường vẫn nói ít từ hơn trong giai đoạn này, và bé trai thường phát triển ngôn ngữ muộn hơn bé gái một chút.

Cách hỗ trợ trẻ phát triển lời nói

NHS và AAP đưa ra những cách giao tiếp thực tế hằng ngày:

  • 0 đến 6 tháng: Nhìn mặt bé khi nói chuyện; kể cho bé nghe bạn đang làm gì khi thay tã, cho bú và tắm; hát và bắt chước âm thanh của bé để dạy bé cách thay phiên nhau trong cuộc trò chuyện
  • 6 đến 12 tháng: Gọi tên những đồ vật cả hai cùng nhìn; cùng đọc sách tranh; chơi ú òa; chỉ cho bé dùng ti giả khi ngủ để khuyến khích bé chơi với âm thanh
  • 12 đến 18 tháng: Nhắc lại đúng những từ bé phát âm sai mà không chê bé; đưa ra lựa chọn rõ ràng bằng lời như "táo hay chuối"
  • 18 đến 24 tháng: Nhắc lại những từ chính trong các sinh hoạt hằng ngày; nói câu ngắn; hỏi những câu đơn giản về vị trí như "mũi con đâu"

Trong những gia đình nói nhiều ngôn ngữ, NHS khuyến khích cha mẹ nói ngôn ngữ mà mình thấy thoải mái nhất.

Theo dõi em bé

Tính năng theo dõi này chưa có trong yuuvii 2.0.1. Bạn có thể đọc các bài viết về chủ đề này tại đây.

Sự phát triển của bé

Sự phát triển của bé

Tính năng theo dõi này chưa có trong yuuvii 2.0.1. Bạn có thể đọc các bài viết về chủ đề này tại đây.

Khi nào cần lo về các mốc phát triển và tìm lời khuyên y tế?

NHS khuyến nghị bạn trao đổi những lo lắng về lời nói và ngôn ngữ với bác sĩ, người có thể giới thiệu con bạn đến chuyên viên trị liệu ngôn ngữ nếu phù hợp.

CDC khuyên bạn hỏi ý kiến bác sĩ nhi và đề nghị được sàng lọc phát triển nếu:

  • Bé chưa đạt một hay nhiều mốc phù hợp với độ tuổi trong danh sách
  • Con bạn mất đi những kỹ năng nói hoặc vận động đã có trước đó
  • Bạn vẫn lo lắng kéo dài về thính lực hoặc khả năng giao tiếp của con

Các danh sách mang tính thông tin không thay thế được việc sàng lọc phát triển chính thức. Hãy tìm trợ giúp y tế khẩn cấp ngay nếu trẻ có vẻ không phản ứng, mềm nhũn bất thường hoặc khó thở. Hãy gọi số điện thoại khẩn cấp tại địa phương của bạn.

Câu hỏi thường gặp

Nếu bé 12 tháng tuổi của tôi chưa nói được từ nào thì sao?

Theo AAP, ở tuổi 12 tháng, bập bẹ theo nhịp điệu phổ biến hơn nhiều so với nói từ rõ ràng. Mốc 12 tháng của CDC tập trung vào các cử chỉ như vẫy tay, phản ứng khi nghe "không" và gọi cha mẹ. Hãy hỏi ý kiến bác sĩ nhi nếu bạn lo lắng.

Các mốc vận động khác diễn ra thế nào?

Hãy đọc các bài hướng dẫn của chúng tôi về khi nào cho trẻ sơ sinh nằm sấp và toàn bộ quá trình trong bài các mốc phát triển của trẻ theo tháng.

Nguồn

Theo dõi em bé

Tính năng theo dõi này chưa có trong yuuvii 2.0.1. Bạn có thể đọc các bài viết về chủ đề này tại đây.

Bài viết liên quan

Quay lại theo dõi em bé