# วิธีขมิบช่องคลอดและบริหารกล้ามเนื้ออุ้งเชิงกรานทีละขั้นตอน

> วิธีบริหารกล้ามเนื้ออุ้งเชิงกรานหรือขมิบเคเกล ควรทำกี่ครั้งและเกร็งค้างไว้กี่วินาที แนวทางปฏิบัติทีละขั้นตอนตามคำแนะนำของ NHS เพื่อสุขภาพที่ดี

Published: 2026-10-24 · Updated: 2026-11-12 · Language: th · Source: https://yuuvii.co/th/%E0%B8%9A%E0%B8%A3%E0%B8%B4%E0%B8%AB%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%AD%E0%B8%B8%E0%B9%89%E0%B8%87%E0%B9%80%E0%B8%8A%E0%B8%B4%E0%B8%87%E0%B8%81%E0%B8%A3%E0%B8%B2%E0%B8%99/blog/%E0%B8%A7%E0%B8%B4%E0%B8%98%E0%B8%B5%E0%B8%82%E0%B8%A1%E0%B8%B4%E0%B8%9A%E0%B8%8A%E0%B9%88%E0%B8%AD%E0%B8%87%E0%B8%84%E0%B8%A5%E0%B8%AD%E0%B8%94%E0%B9%81%E0%B8%A5%E0%B8%B0%E0%B8%9A%E0%B8%A3%E0%B8%B4%E0%B8%AB%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%81%E0%B8%A5%E0%B9%89%E0%B8%B2%E0%B8%A1%E0%B9%80%E0%B8%99%E0%B8%B7%E0%B9%89%E0%B8%AD%E0%B8%AD%E0%B8%B8%E0%B9%89%E0%B8%87%E0%B9%80%E0%B8%8A%E0%B8%B4%E0%B8%87%E0%B8%81%E0%B8%A3%E0%B8%B2%E0%B8%99

> ข้อมูลจาก NHS ระบุว่า การบริหารกล้ามเนื้ออุ้งเชิงกราน (เคเกล) เริ่มต้นด้วยการหากล้ามเนื้อให้ถูกจุด จินตนาการว่ากำลังกลั้นปัสสาวะและผายลมพร้อมกัน ขมิบกล้ามเนื้อให้แน่น ค้างไว้ 2 วินาที ผ่อนคลาย แล้วทำซ้ำ 10 ครั้ง หายใจปกติโดยไม่แขม่วท้อง ค่อยๆ เพิ่มเวลาค้างเป็น 10 วินาที ปรึกษานักกายภาพบำบัดเพื่อปรับโปรแกรมให้เหมาะกับคุณได้

## การบริหารแบบเคเกลคืออะไร

การบริหารแบบเคเกลประกอบด้วยการเกร็งขมิบและคลายกล้ามเนื้ออุ้งเชิงกรานอย่างเป็นระบบ บริการสุขภาพแห่งชาติสหราชอาณาจักร (NHS) มักเรียกการฝึกความแข็งแรงของกล้ามเนื้ออุ้งเชิงกรานที่มีโครงสร้างชัดเจนนี้ด้วยคำทั่วไปว่า การออกกำลังกายแบบเคเกล (Kegel exercises) ตามข้อมูลจาก NHS กล้ามเนื้ออุ้งเชิงกรานเหล่านี้จะโอบรอบคอกระเพาะปัสสาวะและท่อปัสสาวะ เพื่อทำหน้าที่ควบคุมกลไกการปิดเปิดที่ควบคุมการขับปัสสาวะ

ข้อมูลจาก MedlinePlus ซึ่งเป็นบริการข้อมูลสุขภาพของหอสมุดแพทยศาสตร์แห่งชาติสหรัฐอเมริกา ระบุว่าการบริหารแบบเคเกลช่วยเสริมสร้างความแข็งแรงของแนวยึดกล้ามเนื้ออุ้งเชิงกรานที่รองรับมดลูก กระเพาะปัสสาวะ และลำไส้ใหญ่ การฝึกฝนอย่างเป็นระบบนี้มอบประโยชน์ในการรักษาอย่างมีนัยสำคัญสำหรับทั้งผู้หญิงและผู้ชายที่มีอาการกลั้นปัสสาวะไม่อยู่หรือมีปัญหาในการควบคุมการขับถ่าย

หากต้องการเรียนรู้เพิ่มเติมเกี่ยวกับกายวิภาคของอุ้งเชิงกรานและสาเหตุที่ทำให้กล้ามเนื้ออ่อนแรง สามารถอ่านได้ในบทความ [กล้ามเนื้ออุ้งเชิงกรานคืออะไรและทำไมจึงอ่อนแรง](https://yuuvii.co/th/%E0%B8%9A%E0%B8%A3%E0%B8%B4%E0%B8%AB%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%AD%E0%B8%B8%E0%B9%89%E0%B8%87%E0%B9%80%E0%B8%8A%E0%B8%B4%E0%B8%87%E0%B8%81%E0%B8%A3%E0%B8%B2%E0%B8%99/blog/%E0%B8%81%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B9%80%E0%B8%AA%E0%B8%A3%E0%B8%B4%E0%B8%A1%E0%B8%AA%E0%B8%A3%E0%B9%89%E0%B8%B2%E0%B8%87%E0%B8%84%E0%B8%A7%E0%B8%B2%E0%B8%A1%E0%B9%81%E0%B8%82%E0%B9%87%E0%B8%87%E0%B9%81%E0%B8%A3%E0%B8%87%E0%B8%82%E0%B8%AD%E0%B8%87%E0%B8%81%E0%B8%A5%E0%B9%89%E0%B8%B2%E0%B8%A1%E0%B9%80%E0%B8%99%E0%B8%B7%E0%B9%89%E0%B8%AD%E0%B8%AD%E0%B8%B8%E0%B9%89%E0%B8%87%E0%B9%80%E0%B8%8A%E0%B8%B4%E0%B8%87%E0%B8%81%E0%B8%A3%E0%B8%B2%E0%B8%99)

## วิธีขมิบกล้ามเนื้ออุ้งเชิงกรานให้ถูกจุด

ตามข้อมูลจาก NHS ในการค้นหากล้ามเนื้อให้ถูกต้อง ให้จินตนาการว่าคุณกำลังพยายามกลั้นปัสสาวะพร้อมๆ กับกลั้นการผายลมไปพร้อมกัน คำแนะนำหลังคลอดของ NHS ได้อธิบายการเคลื่อนไหวที่ประสานกันสองส่วนไว้อย่างชัดเจน:

- ค่อยๆ ขมิบและดึงกล้ามเนื้อรอบทวารหนักเข้าสู่ด้านใน ราวกับว่ากำลังกลั้นไม่ให้ผายลม
- ในเวลาเดียวกัน ให้ดึงกล้ามเนื้อรอบช่องคลอดและท่อปัสสาวะเข้าสู่ด้านใน ราวกับว่ากำลังหยุดสายปัสสาวะกะทันหัน

MedlinePlus เน้นย้ำว่ากล้ามเนื้อบริเวณต้นขา ก้น และหน้าท้องของคุณจะต้องผ่อนคลายอย่างสมบูรณ์ในระหว่างการขมิบ มูลนิธิระบบบริการสุขภาพนอร์ทบริสตอล (North Bristol NHS Trust) แนะนำว่าอย่าเกร็งก้น อย่าบีบหัวเข่าเข้าหากัน และอย่ากลั้นหายใจ การขมิบนี้เป็นการทำงานภายในร่างกายทั้งหมด และไม่ควรมีการเคลื่อนไหวภายนอกที่สังเกตเห็นได้จากภายนอก

ห้ามฝึกฝนด้วยการพยายามหยุดปัสสาวะซ้ำๆ ในขณะที่กำลังปัสสาวะในห้องน้ำโดยเด็ดขาด North Bristol NHS Trust เตือนว่าการขัดจังหวะการปัสสาวะตามปกติอาจรบกวนกลไกสะท้อนการขับปัสสาวะให้หมดกระเพาะ และเพิ่มความเสี่ยงต่อการติดเชื้อในระบบทางเดินปัสสาวะ

## ขั้นตอนการบริหารกล้ามเนื้ออุ้งเชิงกราน

แนวทางปฏิบัติทางคลินิกสำหรับภาวะกลั้นปัสสาวะไม่อยู่ของ NHS แนะนำลำดับขั้นตอนที่เป็นระบบดังต่อไปนี้:

1. ขมิบกล้ามเนื้ออุ้งเชิงกรานอย่างรวดเร็วและแน่น โดยต้องมั่นใจว่าไม่ได้แขม่วหน้าท้องส่วนบน
2. เกร็งค้างการขมิบไว้อย่างมั่นคงเป็นเวลา 2 วินาที
3. ผ่อนคลายกล้ามเนื้ออย่างสมบูรณ์
4. ทำซ้ำตามลำดับนี้ติดต่อกัน 10 ครั้ง

หายใจเข้าออกตามปกติในแต่ละครั้ง และผ่อนคลายร่างกายให้อยู่ในสภาวะสงบ NHS แนะนำให้ค่อยๆ เพิ่มระยะเวลาในการเกร็งค้างขึ้นเรื่อยๆ โดยมีเป้าหมายสูงสุดอยู่ที่ 10 วินาทีต่อการขมิบหนึ่งครั้ง การฝึกฝนที่สมบูรณ์ควรผสมผสานทั้งการขมิบเร็วและการเกร็งค้างต่อเนื่อง

คู่มือฟื้นฟูสมรรถภาพหลังคลอดของ NHS ได้สรุปรูปแบบการขมิบสองแบบที่ช่วยเสริมซึ่งกันและกันไว้ดังนี้:

- **การขมิบค้างเพื่อความทนทาน (Slow endurance holds):** ขมิบและเกร็งค้างไว้ให้นานที่สุดเท่าที่คุณทำได้อย่างสบาย สูงสุดไม่เกิน 10 วินาที จากนั้นผ่อนคลายอย่างเต็มที่สองสามวินาที
- **การขมิบเร็วเพื่อเพิ่มพลัง (Fast power contractions):** ขมิบกล้ามเนื้ออย่างรวดเร็วและปล่อยทันที ทำซ้ำเป็นจังหวะกระฉับกระเฉงจนกระทั่งกล้ามเนื้อเริ่มรู้สึกเมื่อยล้า

คุณสามารถบริหารท่าเหล่านี้ได้ทั้งในท่านอนหงาย นั่งตัวตรงบนเก้าอี้ที่มั่นคง หรือท่ายืน ตามข้อมูลจาก NHS เมื่อคุณคุ้นเคยกับเทคนิคนี้แล้ว คุณสามารถฝึกฝนได้อย่างแนบเนียนในทุกสถานที่และทุกเวลา

## ควรทำวันละกี่ครั้งและค้างไว้กี่วินาที

ตารางอ้างอิงต่อไปนี้ได้สังเคราะห์คำแนะนำมาตรฐานของ NHS เกี่ยวกับระยะเวลาและความถี่ในการบริหารประจำวัน:

| พารามิเตอร์การบริหาร | คำแนะนำทางคลินิกของ NHS |
|---|---|
| ระยะเวลาเกร็งค้างเริ่มต้น | เริ่มต้นที่ 2 วินาที และค่อยๆ เพิ่มขึ้นเป็น 10 วินาที |
| การขมิบค้างเพื่อความทนทาน | ขมิบค้างไว้อย่างมั่นคงสูงสุด 10 วินาที ตามด้วยการผ่อนคลายอย่างสมบูรณ์ |
| จำนวนครั้งต่อเซ็ต | ค่อยๆ เพิ่มขึ้นจนครบ 10 ครั้งสำหรับการขมิบแต่ละรูปแบบ |
| ความถี่ในแต่ละวัน | ทำอย่างน้อย 3 เซ็ตที่แยกจากกันในแต่ละวัน |
| โปรแกรมทางคลินิกภายใต้การดูแล | ขมิบอย่างน้อย 8 ครั้ง วันละ 3 เวลา ต่อเนื่องอย่างน้อย 3 เดือน |

MedlinePlus แนะนำกิจวัตรประจำวันที่ปรับเปลี่ยนเล็กน้อย: หลังจากปัสสาวะเสร็จแล้ว ให้นั่งหรือนอนลงอย่างสบาย ขมิบกล้ามเนื้อค้างไว้ 3 ถึง 5 วินาที ตามด้วยการผ่อนคลายอย่างเต็มที่ 3 ถึง 5 วินาที ทำซ้ำ 10 ครั้งต่อรอบ แบ่งเป็น 3 ช่วงเวลา: เช้า บ่าย และเย็น MedlinePlus ชี้ว่าการบริหารมากเกินไปอาจทำให้เนื้อเยื่ออุ้งเชิงกรานเมื่อยล้าและนำไปสู่การเบ่งถ่ายอุจจาระที่ลำบาก

อาจมีความแตกต่างเล็กน้อยในรายละเอียดระหว่างแหล่งข้อมูลทางคลินิกต่างๆ หากนักกายภาพบำบัดหรือแพทย์ได้กำหนดโปรแกรมเฉพาะบุคคลให้แก่คุณ ให้ปฏิบัติตามคำแนะนำเฉพาะนั้น NHS แนะนำว่าการนั่งลงบนชักโครกสามารถใช้เป็นสิ่งเตือนใจให้บริหารได้ โดยมีข้อแม้ว่าจะต้องทำหลังจากที่คุณปัสสาวะเสร็จสิ้นเรียบร้อยแล้วเท่านั้น

## ใครบ้างที่ควรบริหารกล้ามเนื้ออุ้งเชิงกราน

ตามข้อมูลจาก NHS คนเกือบทุกคนสามารถได้รับประโยชน์จากการรักษาความแข็งแรงของกล้ามเนื้ออุ้งเชิงกราน การตั้งครรภ์และการคลอดบุตรสร้างแรงกดดันทางกลศาสตร์อย่างมากต่อเนื้อเยื่อที่ทำหน้าที่พยุงการควบคุมกระเพาะปัสสาวะ NHS ระบุว่าการเสริมสร้างกล้ามเนื้อเหล่านี้ในระหว่างตั้งครรภ์ช่วยลดความเสี่ยงของภาวะกลั้นปัสสาวะไม่อยู่หลังคลอดได้อย่างมีนัยสำคัญ งานวิจัยยืนยันว่าการฝึกกล้ามเนื้ออุ้งเชิงกรานช่วยให้อาการของผู้ที่มีภาวะปัสสาวะเล็ดขณะไอจามหรือปัสสาวะราดดีขึ้นอย่างเห็นได้ชัดในทุกเพศ

ตามข้อมูลจาก MedlinePlus ปัญหาการควบคุมกล้ามเนื้ออุ้งเชิงกรานมักเกิดขึ้นตามวัยที่เพิ่มขึ้น น้ำหนักตัวที่เพิ่มขึ้นอย่างมาก หรือหลังการคลอดบุตร ภาวะกลั้นปัสสาวะไม่อยู่ยังอาจเกิดขึ้นหลังการผ่าตัดทางนรีเวชในผู้หญิง หรือหลังการผ่าตัดต่อมลูกหมากในผู้ชาย การฝึกเคเกลอย่างจริงจังจะช่วยให้ทั้งชายและหญิงสามารถฟื้นฟูการควบคุมการขับถ่ายปัสสาวะและอุจจาระให้กลับมามีประสิทธิภาพอีกครั้ง

## จะรู้ได้อย่างไรว่าทำถูกต้องหรือไม่

นักกายภาพบำบัดเฉพาะทางด้านสุขภาพอุ้งเชิงกรานหรือพยาบาลผดุงครรภ์สามารถช่วยตรวจสอบความถูกต้องของเทคนิคที่คุณใช้ได้ ข้อมูลจาก NHS ระบุว่าแพทย์สามารถส่งต่อคุณไปยังผู้เชี่ยวชาญเพื่อประเมินว่าคุณสามารถแยกกล้ามเนื้อได้ถูกต้องหรือไม่ รวมถึงวัดความแข็งแรงและความทนทานของการขมิบ โปรแกรมการบริหารจะได้รับการปรับแต่งตามการประเมินทางคลินิกที่เป็นรูปธรรมนี้

MedlinePlus แนะนำให้ปรึกษาบุคลากรทางการแพทย์หากคุณไม่แน่ใจว่ากำลังขมิบกล้ามเนื้อถูกกลุ่มหรือไม่ แพทย์สามารถตรวจอย่างนุ่มนวลเพื่อยืนยันการทำงานของกล้ามเนื้อ และส่งต่อคุณไปยังนักกายภาพบำบัดหากจำเป็น ในช่วงระหว่างตั้งครรภ์และหลังคลอด ควรปรึกษาพยาบาลผดุงครรภ์ โดยมูลนิธิระบบบริการสุขภาพไวย์แวลลีย์ (Wye Valley NHS Trust) แนะนำให้พูดคุยเรื่องเทคนิคการบริหารกล้ามเนื้ออุ้งเชิงกรานในการนัดตรวจครรภ์และตรวจหลังคลอดตามปกติ

## กล้ามเนื้ออุ้งเชิงกราน

[กล้ามเนื้ออุ้งเชิงกราน](https://yuuvii.co/th/%E0%B8%9A%E0%B8%A3%E0%B8%B4%E0%B8%AB%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%AD%E0%B8%B8%E0%B9%89%E0%B8%87%E0%B9%80%E0%B8%8A%E0%B8%B4%E0%B8%87%E0%B8%81%E0%B8%A3%E0%B8%B2%E0%B8%99)

ฟีเจอร์ติดตามนี้ยังไม่พร้อมใช้งานใน yuuvii 2.0.1 คุณสามารถอ่านบทความเกี่ยวกับหัวข้อนี้ได้ที่นี่

## เมื่อไหร่ควรไปพบแพทย์

NHS แนะนำให้ปรึกษาแพทย์เวชปฏิบัติทั่วไปเกี่ยวกับอาการปัสสาวะเล็ดทุกรูปแบบ ภาวะกลั้นปัสสาวะไม่อยู่เป็นภาวะทางการแพทย์ที่พบได้บ่อยมาก และบุคลากรทางการแพทย์ให้คำปรึกษาเรื่องนี้เป็นประจำ การขอคำแนะนำทางการแพทย์จึงเป็นขั้นตอนแรกที่มีประสิทธิภาพที่สุดในการบรรเทาอาการ

ตามข้อมูลจาก NHS คุณควรนัดหมายเพื่อตรวจประเมินเช่นกันหากสังเกตพบอาการต่อไปนี้:

- คลำพบก้อน นูน หรือบวมอย่างเห็นได้ชัดในช่องคลอดหรือบริเวณรอบช่องคลอด
- รู้สึกหน่วงหรือมีแรงกดทับอย่างต่อเนื่องในอุ้งเชิงกรานส่วนล่าง
- รู้สึกว่าปัสสาวะไม่สุด หรือจำเป็นต้องปัสสาวะบ่อยผิดปกติ
- มีปัญหาเรื่องการขับถ่ายเรื้อรัง เช่น ท้องผูกเรื้อรังหรือถ่ายอุจจาระลำบาก

หากคุณไม่แน่ใจว่าตนเองขมิบกล้ามเนื้อได้ถูกต้องหรือไม่ หรืออาการปัสสาวะเล็ด รู้สึกหน่วง หรือปวดยังคงไม่ดีขึ้นแม้จะฝึกฝนเป็นประจำ ให้ปรึกษาบุคลากรทางการแพทย์ ในกรณีฉุกเฉินเฉียบพลัน ให้ติดต่อสายด่วนการแพทย์ฉุกเฉิน 1669 (หรือ 191)

## คำถามที่พบบ่อย

### การบริหารแบบเคเกลใช้เวลานานแค่ไหนจึงจะเห็นผล

ตามข้อมูลจาก NHS โดยทั่วไปมักต้องใช้เวลาฝึกฝนเป็นประจำทุกวันนานหลายเดือนก่อนที่จะสังเกตเห็นพัฒนาการทางคลินิกที่ชัดเจน MedlinePlus ชี้ว่าหลายคนเริ่มสังเกตเห็นอาการที่ลดลงภายใน 4 ถึง 6 สัปดาห์ และการควบคุมการขับถ่ายจะดีขึ้นอย่างมีนัยสำคัญในช่วง 3 ถึง 6 เดือน

### ควรเริ่มบริหารเคเกลระหว่างตั้งครรภ์เมื่อไหร่

คู่มือการตั้งครรภ์ทีละสัปดาห์ของ NHS ระบุว่า สัปดาห์ที่ 17 และสัปดาห์ที่ 25 ในไตรมาสที่สองเป็นช่วงเวลาที่เหมาะสมอย่างยิ่งในการสร้างกิจวัตรการบริหารกล้ามเนื้ออุ้งเชิงกรานอย่างสม่ำเสมอ การฝึกฝนเบาๆ ในแต่ละวันระหว่างตั้งครรภ์จะช่วยป้องกันอาการปัสสาวะเล็ดขณะหัวเราะ ไอ หรือออกกำลังกาย ควรปรึกษาข้อสงสัยเกี่ยวกับการตั้งครรภ์กับพยาบาลผดุงครรภ์หรือสูติแพทย์ของคุณ

## แหล่งที่มา

- [NHS: 10 ways to stop leaks](https://www.nhs.uk/conditions/urinary-incontinence/10-ways-to-stop-leaks/)
- [NHS: Your post-pregnancy body](https://www.nhs.uk/baby/support-and-services/your-post-pregnancy-body/)
- [NHS: Urinary incontinence](https://www.nhs.uk/conditions/urinary-incontinence/)
- [NHS: Urinary incontinence, non-surgical treatment](https://www.nhs.uk/conditions/urinary-incontinence/treatment/)
- [NHS: Pelvic organ prolapse](https://www.nhs.uk/conditions/pelvic-organ-prolapse/)
- [NHS Best Start in Life: 17 weeks pregnant](https://www.nhs.uk/best-start-in-life/pregnancy/week-by-week-guide-to-pregnancy/2nd-trimester/week-17/)
- [NHS Best Start in Life: 25 weeks pregnant](https://www.nhs.uk/best-start-in-life/pregnancy/week-by-week-guide-to-pregnancy/2nd-trimester/week-25/)
- [MedlinePlus: Kegel exercises, self-care](https://medlineplus.gov/ency/patientinstructions/000141.htm)
- [North Bristol NHS Trust: Pelvic floor exercises for women](https://www.nbt.nhs.uk/our-services/a-z-services/physiotherapy/physiotherapy-patient-information/pelvic-floor-exercises-women)
- [Wye Valley NHS Trust: Pelvic floor health](https://www.wyevalley.nhs.uk/visitors-and-patients/county-hospital-acute/a-z-departments/maternity/postnatal/pelvic-floor-health.aspx)
