# สาเหตุของความวิตกกังวลและอารมณ์แปรปรวน พร้อมวิธีรับมือ

> ทำไมถึงเกิดความวิตกกังวลและอารมณ์แปรปรวน เจาะลึกสาเหตุจากความเครียด การนอน ฮอร์โมน pms และวัยทอง พร้อมคำแนะนำทางการแพทย์และวิธีดูแลตนเอง

Published: 2026-10-24 · Updated: 2026-11-12 · Language: th · Source: https://yuuvii.co/th/%E0%B8%9A%E0%B8%B1%E0%B8%99%E0%B8%97%E0%B8%B6%E0%B8%81%E0%B8%AD%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%A1%E0%B8%93%E0%B9%8C/blog/%E0%B8%AA%E0%B8%B2%E0%B9%80%E0%B8%AB%E0%B8%95%E0%B8%B8%E0%B8%82%E0%B8%AD%E0%B8%87%E0%B8%84%E0%B8%A7%E0%B8%B2%E0%B8%A1%E0%B8%A7%E0%B8%B4%E0%B8%95%E0%B8%81%E0%B8%81%E0%B8%B1%E0%B8%87%E0%B8%A7%E0%B8%A5%E0%B9%81%E0%B8%A5%E0%B8%B0%E0%B8%AD%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%A1%E0%B8%93%E0%B9%8C%E0%B9%81%E0%B8%9B%E0%B8%A3%E0%B8%9B%E0%B8%A3%E0%B8%A7%E0%B8%99

> ตามข้อมูลจาก NHS ความเครียด อารมณ์เศร้า หรือความวิตกกังวลเกิดขึ้นได้ชั่วคราว ปัจจัยหลักคือความเครียด การนอนหลับ ฮอร์โมนช่วงก่อนมีประจำเดือน และการเปลี่ยนแปลงในชีวิต ความคิด ความรู้สึก และการกระทำเชื่อมโยงกันเสมอ หากอารมณ์กระทบต่อการใช้ชีวิต ควรปรึกษาแพทย์

## ทำไมจึงเกิดอารมณ์แปรปรวนและความวิตกกังวล

ตามข้อมูลจากโครงการ Every Mind Matters ของบริการสุขภาพแห่งชาติสหราชอาณาจักร (NHS) วิธีคิด ความรู้สึก และพฤติกรรมของเรามีความเชื่อมโยงกันอย่างใกล้ชิด ความคิดของเราส่งผลต่ออารมณ์ และอารมณ์ก็นำไปสู่พฤติกรรมในทางปฏิบัติ

NHS ได้ยกตัวอย่างที่พบบ่อย เช่น เมื่อคุณคิดว่า "ไม่มีใครอยากใช้เวลาร่วมกับฉันเลย" ความคิดนี้จะกระตุ้นให้เกิดความเศร้า ความวิตกกังวล หรือความรู้สึกถูกปฏิเสธ ส่งผลให้คุณหยุดตอบข้อความของเพื่อน เมื่อการปลีกตัวจากสังคมเพิ่มมากขึ้น ความคิดเริ่มต้นนั้นก็จะยิ่งดูเหมือนเป็นความจริงมากขึ้นเรื่อยๆ NHS เรียกรูปแบบนี้ว่าเป็นวงจรอุบาทว์ที่ตอกย้ำความรู้สึกเชิงลบ

นอกเหนือจากวงจรการรับรู้และความคิดแล้ว ปัจจัยทางร่างกายและสิ่งแวดล้อมรอบตัวยังมีผลกระทบโดยตรงต่อการควบคุมอารมณ์ในแต่ละวัน

## สาเหตุทั่วไปที่ทำให้อารมณ์แปรปรวน

| สาเหตุ | หลักฐานและบริบททางการแพทย์ |
|---|---|
| ความเครียด | ข้อมูลจาก NHS ระบุว่า ความเครียดอาจทำให้เกิดอาการหงุดหงิด นอนไม่หลับ และความอยากอาหารเปลี่ยนไป ซึ่งมักเกิดขึ้นเมื่อรู้สึกสูญเสียการควบคุมชีวิตตนเอง |
| การนอนหลับไม่เพียงพอ | MedlinePlus รายงานว่า การนอนหลับที่ไม่มีคุณภาพส่งผลเสียโดยตรงต่อความมั่นคงทางอารมณ์ ผู้ที่อดนอนจะมีอารมณ์หงุดหงิดง่ายขึ้นและตอบสนองทางอารมณ์ไวกว่าปกติ |
| ความเหนื่อยล้า | Every Mind Matters ชี้ว่า อารมณ์ที่หม่นหมองจะสูบพลังงานของร่างกายไป และความอ่อนเพลียเรื้อรังจะยิ่งดึงให้อารมณ์แย่ลงไปอีก |
| ฮอร์โมนก่อนมีประจำเดือน | NHS ระบุว่า อารมณ์แปรปรวน ความหงุดหงิด และความวิตกกังวล เป็นสัญญาณที่พบบ่อยที่สุดของกลุ่มอาการก่อนมีประจำเดือน (PMS) |
| ช่วงเปลี่ยนผ่านสู่วัยทอง | NHS ระบุว่า การเปลี่ยนแปลงของระดับฮอร์โมนในระยะก่อนหมดประจำเดือนและวัยทองอาจทำให้อารมณ์เปลี่ยนไปอย่างกะทันหัน ซึ่งมักรุนแรงขึ้นจากปัญหาการนอนหลับและเหงื่อออกตอนกลางคืน |
| การตั้งครรภ์ | NHS ยอมรับว่า การตั้งครรภ์เป็นช่วงเวลาแห่งการเปลี่ยนแปลงที่ต้องใช้พลังกายและใจอย่างมาก ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อสุขภาพจิตได้อย่างมีนัยสำคัญ |
| เหตุการณ์สำคัญในชีวิต | NHS ระบุว่า การเปลี่ยนสายงาน ความขัดแย้งในความสัมพันธ์ การสูญเสียบุคคลอันเป็นที่รัก และปัญหาทางการเงิน ล้วนเป็นตัวกระตุ้นอารมณ์ที่สำคัญ |
| คาเฟอีนและแอลกอฮอล์ | สถาบันสุขภาพจิตแห่งชาติสหรัฐอเมริกา (NIMH) แนะนำให้ควบคุมการดื่มคาเฟอีนและแอลกอฮอล์ เนื่องจากทั้งสองสิ่งสามารถกระตุ้นความวิตกกังวลและรบกวนการนอนหลับได้ |

## อารมณ์แปรปรวนก่อนมีประจำเดือน

ตามข้อมูลจาก NHS กลุ่มอาการก่อนมีประจำเดือน (PMS) มักเกี่ยวข้องกับอารมณ์แปรปรวน ความหงุดหงิดที่เพิ่มขึ้น ความวิตกกังวล และความรู้สึกอยากร้องไห้ในช่วงหลายวันก่อนที่ประจำเดือนจะมา อาการอ่อนเพลียและนอนไม่หลับสามารถเกิดขึ้นควบคู่ไปกับความเปลี่ยนแปลงทางอารมณ์เหล่านี้ อาการในแต่ละคนและแต่ละรอบเดือนอาจแตกต่างกันไป แม้ว่าสาเหตุที่แน่ชัดของ PMS ยังไม่เป็นที่เข้าใจอย่างถ่องแท้ แต่พบว่ามีความเชื่อมโยงโดยตรงกับการเปลี่ยนแปลงของระดับฮอร์โมนในระหว่างรอบประจำเดือน

ในผู้หญิงกลุ่มเล็กๆ อาการทางอารมณ์ก่อนมีประจำเดือนอาจรุนแรงมากจนส่งผลกระทบอย่างมีนัยสำคัญต่อการดำเนินชีวิตประจำวันและการทำงาน ซึ่ง NHS เรียกภาวะนี้ว่า โรคอารมณ์แปรปรวนรุนแรงก่อนมีประจำเดือน (PMDD)

## อารมณ์เปลี่ยนแปลงกะทันหันและความเครียด

NHS ชี้ให้เห็นว่า บางครั้งคนเราอาจไม่รู้ตัวว่าความหงุดหงิดหรือปฏิกิริยาทางอารมณ์ที่รุนแรงกะทันหันนั้นมีต้นตอมาจากความเครียดที่สะสมอยู่ภายใน แรงกดดันที่สะสมมานานสามารถทำให้กลไกการรับมือทางอารมณ์ตามปกติของเราอ่อนแรงลง การระบุให้ชัดเจนว่าสิ่งใดเป็นตัวกระตุ้นความเครียดจะช่วยให้คุณวางแผนรับมือได้อย่างมีประสิทธิภาพ การสังเกตอารมณ์ควบคู่ไปกับชั่วโมงการนอน ปริมาณงาน และรอบเดือน จะช่วยเผยให้เห็นความเชื่อมโยงที่ชัดเจนยิ่งขึ้น

## อารมณ์

[อารมณ์](https://yuuvii.co/th/%E0%B8%9A%E0%B8%B1%E0%B8%99%E0%B8%97%E0%B8%B6%E0%B8%81%E0%B8%AD%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%A1%E0%B8%93%E0%B9%8C)

เช็กอินวันละครั้ง: อารมณ์ของคุณ ความรู้สึกที่ซ่อนอยู่ และบันทึกส่วนตัวสั้นๆ

บันทึกประจำวัน อารมณ์ รอบเดือน และการติดตามต่าง ๆ รวมถึงจำนวนก้าวที่บันทึกไว้ จะเก็บอยู่ในอุปกรณ์ของคุณ เมื่อบริการสำรองข้อมูลบัญชีพร้อมใช้งานและคุณเข้าสู่ระบบ แอปจะส่งสำเนาที่เข้ารหัสไปยังเซิร์ฟเวอร์ของเราด้วย เพื่อกู้คืนและรวมบันทึกของคุณ

## เมื่อไหร่ควรไปพบแพทย์

NHS แนะนำให้ปรึกษาบุคลากรทางการแพทย์หากคุณพบสัญญาณเตือนต่อไปนี้:

- อารมณ์ของคุณเศร้าหมองหรือหม่นหมองติดต่อกันนานกว่า 2 สัปดาห์
- คุณรู้สึกว่ารับมือกับความวิตกกังวล อารมณ์เศร้า หรือความเครียดไม่ไหว
- วิธีการดูแลตนเองและการปรับเปลี่ยนวิถีชีวิตไม่ได้ช่วยให้อาการดีขึ้น
- อาการก่อนมีประจำเดือนรบกวนการทำกิจกรรมประจำวันหรือความสัมพันธ์กับคนรอบข้าง
- คุณสงสัยว่าตนเองกำลังเข้าสู่วัยใกล้หมดประจำเดือนหรือวัยทอง และต้องการปรึกษาทางเลือกในการดูแล

NHS แนะนำให้จดบันทึกอาการอย่างน้อย 2 รอบเดือนเพื่อนำไปปรึกษาแพทย์ โดยเราได้อธิบายแนวทางการจดบันทึกไว้ในคู่มือ [วิธีบันทึกอารมณ์ในแต่ละวัน](https://yuuvii.co/th/%E0%B8%9A%E0%B8%B1%E0%B8%99%E0%B8%97%E0%B8%B6%E0%B8%81%E0%B8%AD%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%A1%E0%B8%93%E0%B9%8C/blog/%E0%B8%A7%E0%B8%B4%E0%B8%98%E0%B8%B5%E0%B8%9A%E0%B8%B1%E0%B8%99%E0%B8%97%E0%B8%B6%E0%B8%81%E0%B8%AD%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%A1%E0%B8%93%E0%B9%8C%E0%B9%83%E0%B8%99%E0%B9%81%E0%B8%95%E0%B9%88%E0%B8%A5%E0%B8%B0%E0%B8%A7%E0%B8%B1%E0%B8%99)

หากคุณมีความคิดทำร้ายตนเองหรือรู้สึกว่าชีวิตไม่มีค่า ให้รีบติดต่อขอความช่วยเหลือฉุกเฉินทันที โดยโทรสายด่วนการแพทย์ฉุกเฉิน 1669 (หรือ 191) หรือโทรสายด่วนสุขภาพจิต 1323 ได้ตลอด 24 ชั่วโมง

[อารมณ์](https://yuuvii.co/th/%E0%B8%9A%E0%B8%B1%E0%B8%99%E0%B8%97%E0%B8%B6%E0%B8%81%E0%B8%AD%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%A1%E0%B8%93%E0%B9%8C)

เช็กอินวันละครั้ง: อารมณ์ของคุณ ความรู้สึกที่ซ่อนอยู่ และบันทึกส่วนตัวสั้นๆ

บันทึกประจำวัน อารมณ์ รอบเดือน และการติดตามต่าง ๆ รวมถึงจำนวนก้าวที่บันทึกไว้ จะเก็บอยู่ในอุปกรณ์ของคุณ เมื่อบริการสำรองข้อมูลบัญชีพร้อมใช้งานและคุณเข้าสู่ระบบ แอปจะส่งสำเนาที่เข้ารหัสไปยังเซิร์ฟเวอร์ของเราด้วย เพื่อกู้คืนและรวมบันทึกของคุณ

## คำถามที่พบบ่อย

### จะช่วยให้อารมณ์ดีขึ้นได้อย่างไร

NHS ระบุว่า อารมณ์เศร้าหมองมักจะดีขึ้นได้ภายในไม่กี่วันหรือไม่กี่สัปดาห์ด้วยการปรับเปลี่ยนวิถีชีวิตเล็กๆ น้อยๆ การนอนหลับพักผ่อนให้เพียงพอ และการทำกิจกรรมเบาๆ ซึ่งเราได้รวบรวมวิธีเหล่านี้ไว้ในบทความ [วิธีลดความเครียดในชีวิตประจําวัน](https://yuuvii.co/th/%E0%B8%9A%E0%B8%B1%E0%B8%99%E0%B8%97%E0%B8%B6%E0%B8%81%E0%B8%AD%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%A1%E0%B8%93%E0%B9%8C/blog/%E0%B8%A7%E0%B8%B4%E0%B8%98%E0%B8%B5%E0%B8%A5%E0%B8%94%E0%B8%84%E0%B8%A7%E0%B8%B2%E0%B8%A1%E0%B9%80%E0%B8%84%E0%B8%A3%E0%B8%B5%E0%B8%A2%E0%B8%94%E0%B9%83%E0%B8%99%E0%B8%8A%E0%B8%B5%E0%B8%A7%E0%B8%B4%E0%B8%95%E0%B8%9B%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%88%E0%B9%8D%E0%B8%B2%E0%B8%A7%E0%B8%B1%E0%B8%99)

### การตั้งครรภ์ส่งผลต่ออารมณ์อย่างไร

การตั้งครรภ์เกี่ยวข้องกับการเปลี่ยนแปลงทางสรีรวิทยาครั้งใหญ่และการปรับตัวทางอารมณ์อย่างมาก NHS แนะนำให้พูดคุยเรื่องความกังวลด้านอารมณ์อย่างเปิดเผยกับพยาบาลผดุงครรภ์หรือสูติแพทย์ในระหว่างการตรวจครรภ์ตามปกติ

## แหล่งที่มา

- [NHS Every Mind Matters: Self-help CBT techniques](https://www.nhs.uk/every-mind-matters/mental-wellbeing-tips/self-help-cbt-techniques/)
- [NHS Every Mind Matters: Reframing unhelpful thoughts](https://www.nhs.uk/every-mind-matters/mental-wellbeing-tips/self-help-cbt-techniques/reframing-unhelpful-thoughts/)
- [NHS: Stress](https://www.nhs.uk/mental-health/feelings-symptoms-behaviours/feelings-and-symptoms/stress/)
- [NHS: Anger](https://www.nhs.uk/mental-health/feelings-symptoms-behaviours/feelings-and-symptoms/anger/)
- [MedlinePlus: How to Improve Mental Health](https://medlineplus.gov/howtoimprovementalhealth.html)
- [NHS Every Mind Matters: Low mood and depression](https://www.nhs.uk/every-mind-matters/mental-health-issues/low-mood/)
- [NHS: PMS (premenstrual syndrome)](https://www.nhs.uk/conditions/pre-menstrual-syndrome/)
- [NHS: Symptoms of menopause and perimenopause](https://www.nhs.uk/conditions/menopause-and-perimenopause/symptoms/)
- [NHS: Mental health in pregnancy](https://www.nhs.uk/pregnancy/mental-health-in-pregnancy-and-after-the-birth/mental-health/)
- [NHS: Low mood, sadness and depression](https://www.nhs.uk/mental-health/feelings-symptoms-behaviours/feelings-and-symptoms/low-mood-sadness-depression/)
- [NIMH: Caring for Your Mental Health](https://www.nimh.nih.gov/health/topics/caring-for-your-mental-health)
- [NHS: Where to get urgent help for mental health](https://www.nhs.uk/nhs-services/mental-health-services/where-to-get-urgent-help-for-mental-health/)
